doorgaan naar inhoud

Excursie naar het Noordelijk Archeologisch Depot en museum 't Rieuw in Nuis in 2018

Op zaterdag 25 mei 2019 organiseerde het RHG-bestuur voor de RHG-leden de jaarlijkse excursiedag.

Op onze ledenvergadering heeft Janneke Hielkema van bureau Raap een lezing gehouden over de archeologische vondsten bij de uitbreiding van de begraafplaats te Rolde. Als vervolg hierop zijn wij naar het Noordelijke Archeologisch Depot (NAD) te Nuis geweest. Lukas Hoven kwam met dit idee en heeft hiervoor ook de contacten gelegd, waarvoor onze dank. Het depot bewaart de archeologische vondsten uit de provincies Drenthe, Friesland en Groningen. Het depot heeft drie kerntaken. Ten eerste het zorgvuldig opslaan en beheer van de archeologische vondsten. Ten tweede het toegankelijk maken van de vondsten en vondstgegevens voor geïnteresseerden. Ten derde dient het depot als vraagbaak van archeologische vondsten. Overigens waren de vondsten van de uitbreiding van de begraafplaats nog niet in Nuis.

 

Wij werden ontvangen door twee medewerksters, die na eerst een presentatie over het NAD te hebben gegeven, ons hebben rondgeleid. Het gebouw diende vroeger tijdens de “koude oorlog” als opslagplaats van de BB (Bescherming Bevolking). De gebouwen zijn helemaal aangepast aan de eisen van het NAD met o.a. klimaatkamers en ruime opslagmogelijkheden. Tijdens de rondleiding zagen wij in de stellingen ook dozen met vondsten uit Rolde en omstreken. Evenals enkele dozen met vondsten van Lukas Hoven. Helaas konden wij de inhoud van de dozen niet bekijken. Toch was het een zeer interessante rondleiding.

 

Na een uitstekende lunch bij H.C.R. De Kruisweg te Marum gingen wij terug naar Nuis om het Landbouw- en Streekmuseum ’t Rieuw te bezoeken. In een fraaie oude boerderij waren heel veel voorwerpen, gereedschappen en werktuigen van het vroegere boerenleven in het Westerkwartier tentoongesteld. Dit museum wordt gerund door alleen maar vrijwilligers. Fokje Zwart gaf een leuke rondleiding. Voor de meesten was dit alles zeer herkenbaar en oude herinneringen kwamen bij menigeen naar boven.

 

Op de terugweg naar Rolde werd nog een kijkje genomen bij de Zwartendijksterschans in Een-West. Hier stond Lukas Hoven al te wachten om ons rond te leiden en alles te vertellen over deze schans. De schans die in Drenthe ligt, maakte deel uit van de Friese waterlinie. In 1593 en tijde van de 80-jarige oorlog werd de schans gebouwd om de weg van Groningen naar Friesland af te sluiten voor de Spanjaarden. Die zagen echter kans om de schans ongezien te passeren door het toen droge moeras. Er is dus niet gevochten. De schans raakte in de loop van de jaren in verval. In 1980 werd de schans in oude glorie hersteld en het ziet er weer uit als in 1673.

 

Wij kunnen terugzien op een leuke afwisselende dag.

 

Excursie naar Klompenmuseum in Eelde en rondvaart in Groningen in 2018

Op zaterdag 2 juni 2018 organiseerde het RHG-bestuur voor de RHG-leden de jaarlijkse excursiedag.

Om 9.15 uur werd met 32 deelnemers per auto vertrokken naar het Klompenmuseum te Eelde. Onder genot van koffie/thee met een stukje koek/cake werd enige uitleg gegeven omtrent het ontstaan van dit museum. Het museum is ontstaan door de verzamelwoede van de twee broers Wietzes (Eiso en Egbert) die klompenmakers in Eelde waren. Na het overlijden van Egbert in 1988 is alle materiaal inclusief de verzamelde klompen overgegaan naar Stichting Klompenmuseum Gebr. Wietzes. Met ca. 60 vrijwilligers wordt dit museum, zonder subsidies, in stand gehouden. Na de koffie werd eerst een filmpje bekeken waarin Egbert zowel handmatig als machinaal demonstreerde hoe klompen gemaakt werden. Hierna werd in twee groepen zowel de werkplaats als de expositie bekeken. Er werd steeds deskundige uitleg gegeven en vele vragen werden gesteld.

 

Na dit bijzonder leuke kleinschalige museum werd vertrokken naar het Familiehotel in Paterswolde waar van een heerlijke lunch gebruik gemaakt werd. In Haren stapte iedereen op de P+R bus en bij het hoofdstation konden we uitstappen en aan de overzijde aan het water stapten we op de rondvaartboot Golden Raand. Een drie kwartier durende vaartocht door de “grachten” van Groningen volgde. Na terugkomst met de bus terug naar Haren waar een ieder in de auto naar huis kon terugkeren.

 

 

Tekst en foto’s: Klaas Hoven

 

Excursie naar Kaaslust en Maallust te Veenhuizen in 2017

 

Op zaterdag 20 mei 2017 vond de excursie voor onze leden naar kaasmakerij Kaaslust en bierbrouwerij Maallust te Veenhuizen plaats. Met 31 leden vertrokken we rond 12.30 uur vanaf de molen in Rolde. Bij aankomst in Veenhuizen werden we ontvangen in de bierbrouwerij die zich in het gebouw van de vroegere graanmaalderij van het Gevangenisdorp Veenhuizen bevindt. Met veel enthousiasme werd het verhaal over het ontstaan van de bierbrouwerij en het proces van bier brouwen verteld. Twee koperen ketels vormen het hart van de brouwerij en deze worden een paar keer per jaar met de hand gepoetst. Hier is één persoon een week zoet mee!

Tussendoor kon men proeven (en genieten) van verschillende biersoorten die hier gebrouwen worden. Alle biersoorten hebben een naam die gerelateerd is aan het gevangenisdorp. Zo werd er bijvoorbeeld geproefd van de Kolonist, de Vagebond, de Zware Jongen, 1818 en de Mooie Madam.

De stemming zat er inmiddels goed in en we vervolgden de middag met een rondleiding door de ambachtelijke kaasmakerij in de naastgelegen oude zuivelfabriek van landbouwkolonie Veenhuizen. Er werd verteld over de vele soorten kaas die hier gemaakt worden en de rondleiding werd beëindigd in de winkel van de kaasmakerij. Hier konden we verschillende soorten kaas proeven. Er kwamen onder andere geitenkaas, waterbuffelkaas, schapenkaas, fenegriek kaas en nagel- en komijnekaas voorbij. Na afloop van de proeverij werd deze gezellige middag afgesloten en kon een ieder die dat wilde nog wat lekkernijen kopen zodat men thuis ook nog kon nagenieten van deze leuke middag.

 

Excursie museum De Koloniehof 2016

 

Op zaterdag 28 mei 2016 vond de excursie voor onze leden naar Museum De Koloniehof te Frederiksoord plaats.

In de Koloniehof wordt het unieke verhaal van de Maatschappij van Weldadigheid verteld. Opgericht om de schrijnende armoede aan het begin van de negentiende eeuw te bestrijden. In de nieuw te stichten landbouwkoloniën werd werk, huisvesting, scholing en zorg aangeboden om de stedelijke paupers perspectief op een beter bestaan te bieden.

De 23 leden die zich hadden opgegeven voor deze excursie vertrokken omstreeks 12.30 uur vanaf de molen in Rolde. Bij aankomst in Frederiksoord kon men onder het genot van een kop koffie/thee genieten van een Kolonieturfje en een interessante lezing over de geschiedenis van de Maatschappij van Weldadigheid. Vervolgens werd plaatsgenomen in de nostalgische Kolonietram waarmee gedurende een uur een prachtige rondrit door de omgeving werd gemaakt. Het weer werkte goed mee en er was veel te zien onderweg. De gids vertelde het boeiende verhaal achter het karakteristieke landschap en de monumentale bebouwing in het koloniegebied. Na terugkomst bij het museum werden nog een replica van een koloniehuisje en het museum bezocht. Omstreeks 16.15 uur vertrok de groep weer richting Rolde. De reacties van de meegereisde leden waren enthousiast, het was een leerzame middag die zeker de moeite waard was!

 

 

 

Excursie Drents Archief 21 mei 2014

 

Ruim 20 R.H.G. leden waren woensdag 21 mei bij deze excursie aanwezig en ze werden niet teleurgesteld. Na de koffie werden er twee groepen gevormd. De ene groep ging naar de digi-lounge. waar ze uitgebreid geïnformeerd werden over de mogelijkheden van deze digi-lounge. De andere groep kon de kelders in. Diep onder de grond en beton staan enkele kilometers archiefmateriaal, waarvan maar een deel is gedigitaliseerd. Ook hier werd uitgebreid uitleg gegeven en konden we enkele zeer oude documenten bekijken. Na ruim een half uur werd er gewisseld. Daarna gingen we met elkaar naar de filmzaal. Hier werd een film over noaberschap getoond en kregen we instructie hoe we met behulp van het beeldscherm allerlei historische zaken van alle Drentse plaatsen konden opzoeken. Al met al een zeer boeiende excursie, waarbij het Drents Archief zich van haar beste kant heeft getoond.

 

Excursie Herinneringskamp Westerbork za. 12 mei 2012

 

Om 11.00 uur 's morgens stonden we met 27 personen voor de ingang van het Herinneringscentrum. We zagen een indrukwekkende film met authentieke beelden uit de oorlogsjaren van het kamp. Vervolgens maakte ieder een ronde door het museum om de geschiedenis van het kamp op zich in te laten werken. De lunch bestond uit lekkere broodjes met koffie, thee, melk of karnemelk. We zaten in een zaaltje voor ons alleen.

    

Een 6-tal van onze groep die wandelend naar het kampterrein gingen, moesten nog even flink de pas erin zetten om op de afgesproken tijd bij het verzamelpunt te komen. Een prachtige wandeling in de stilte van de Sterrenwacht. De overigen gingen met de bus. We kregen een tweeënhalf uur durende rondleiding onder onder begeleiding van een zeer gedreven gids dieons ter plekke enorm veel vertelde over de geschiedenis van het kamp.

    

De gids was een zeer boeiende vertellen, die ook werkelijk tweeënhalf uur achtereen zijn informatie met ons heeft gedeeld. Zelfs mensen uit onze groep die al vaker waren geweest, hoorden nu nieuwe feiten. We hadden het getroffen! Al met al een heel boeiende dag.

Ali Stokker

 

Excursie Emslandkampen 16 april 2011

 

Zaterdag 16 april 2011 heeft de zeer geslaagde RHG-excursie langs de concentratiekampen uit WO-II in het Duitse grensgebied met Drenthe en Groningen plaatsgevonden. Het aantal deelnemers bedroeg 48, waaronder enkele ‘gasten’. De excursie stond onder leiding van Pieter Albers, auteur van het veelgeprezen boek ‘Gevangenen in het veen’.
 
De bus vertrok om 8.30 uur bij het Toeristisch Informatiepunt (TIP) bij de molen in Rolde. Onderweg naar de grensovergang Zwartemeer vertelde Albers over het fenomeen Emslandlager en hoe zijn interesse destijds is gewekt voor dit vrijwel onbekende, maar belangrijke hoofdstuk uit de regionale geschiedenis. In totaal zijn in Emsland 15 kampen ingericht. Ze zijn als een ‘kralensnoer’ aangelegd langs een ‘Nord-Süd’ Strasze (parallel aan huidige A31), die diende als hoofdontsluiting van het toen nog ontoegankelijke grensgebied. De eerste kampen zijn al opgericht in 1932 voor vrijwillige veenarbeiders en vanaf 1933 voor de opvang van politieke tegenstanders van het Hitler-regiem. In de oorlog zijn hier verzetstrijders en Poolse en Russische krijgsgevangenen geïnterneerd, later ook vervolgden op basis van ras en religie. Zij werden onder erbarmelijke omstandigheden te werk gesteld in de ontginning van de grote hoogveenmoerassen in het grensgebied. In de kampen zijn meer dan 30.000 mensen, waaronder ca. 26.000 Russische krijgsgevangenen, omgekomen door ontbering en gebrek aan medische verzorging.
 
De eerste stop was bij Kriegsgräberstätte Versen (kamp nr. 9) ten noorden van Meppen, nu een jeugdgevangenis. Een originele barak was tot voor kort in gebruik als kantine van de plaatselijke rijvereniging.
 
 
De volgende stop was bij Kriegsgräberstätte Wesuwe (kamp nr. 8). Hier zijn 8.000 à 16.000 Russische krijgsgevangenen omgekomen. Een beklemmende gewaarwording, dat de niet geruimde massagraven onder de huidige akkers liggen. Pieter Albers vertelde hier het indrukwekkende verhaal van een tiener uit de regio Emmen, die bij het begin van de oorlog dacht aan de Arbeitseinsatz te kunnen ontkomen door bij een Duitse boer in het grensgebied te gaan werken. Zijn noodlot was, dat hij als jonge knaap met paard en wagen van de boer werd ingeschakeld bij de ‘dagelijkse’ afvoer van de doden van kamp 8. Na de oorlog heeft hij zijn herinneringen kunnen verdringen, totdat hij op 70-jarige leeftijd na een operatie onder narcose werd bevangen door dagelijkse nachtmerries over de gruweldaden, waaraan de Russische krijgsgevangen werden blootgesteld en hij in zijn jeugd getuige van was. Om van de nachtmerries af te komen is hij in Rusland op zoek gegaan naar overlevenden van kamp 8, met als doel zijn ervaringen met hen te delen. Zijn zoektocht bleef zonder resultaat. In Rusland bleek men na de oorlog geen krijgsgevangenen te ’kennen’. Het leger accepteerde slechts overwinnaars en gesneuvelden. Krijgsgevangenen werden na thuiskomst direct weer gedeporteerd naar de strafkampen in Siberië. Zij verdwenen daarmee andermaal in de anonimiteit.
 
De koffiepauze met Kuchen werd genoten in Gasthaus Kocks-Geers in Rütenbroch.
 
In voormalig kamp Oberlangen (nr. 6) zijn o.a. 1728 soldaten uit het ondergrondse Poolse vrouwenleger gevangen gezet. Mooi detail uit het verhaal van Albers: het Poolse leger heeft in april 1945 Zuidoost-Drenthe bevrijd. In Emmen kreeg men informatie over de vrouwelijke gevangenen in Oberlangen. De geallieerde opmars voorzag niet in een zijspoor via het Emsland. Toch stonden de Polen er op, dat zij hun eigen vrouwelijke soldaten mochten bevrijden. Na hun bevrijding op 10 april 1945 zijn de Poolse vrouwelijke soldaten nog zo’n drie jaar in de omgeving van het Duitse stadje Haren gehuisvest. Men wilde de thuisreis nog niet aanvaarden, omdat Polen nu was bezet door het Russische leger. Haren werd omgedoopt tot Maczkow, genoemd naar de Poolse commandant van de Eerste Poolse Tankdivisie. De stad werd een Poolse enclave met een Poolse burgemeester, stadsraad en voorzieningen.
 
Bij voormalig kamp Neusustrum (nr. 5) is een wandeling gemaakt naar het in 1933 door gevangenen gegraven ‘Zwanenmeer” (genoemd naar een op een eilandje broedend zwanenpaar). Het nu idyllisch gelegen meertje is aangelegd voor de verpozing van de kampbewakers. Vlak bij het meertje staat een overblijfsel van een ‘Ehrendenkmal’ voor de Führer. Het gedenkteken is na de oorlog ontdaan van de nazisymbolen (hakenkruis en cirkel met adelaar) en de ‘vererende’ tekst is geneutraliseerd.
 
Onderweg in de bus liet Albers het lied ‘Wir sind die Moorsoldaten” horen en fragmenten van de radiodocumentaire van de NOS uit 1995 over de Emslandkampen. De documentaire bevat indrukwekkende gesprekken met overlevenden uit de kampen. De werkelijkheid van de schokkende details zijn anno 2011 niet te bevatten.
 
De lunch vond plaats in het Dokumentations- und Informationszentrum (DIZ) Emslandlager in Papenburg. Directeur Kurt Buck verwelkomde ons en vertelde over de historische ontwikkelingen van de Emslandkampen, het ‘hoe en waarom’ van het DIZ, het in aanbouw zijnde nieuwe museum en de Duits-Nederlandse samenwerking om het verhaal van de Emslandlager ‘levend’ te houden. Na de lunch en een film kon het centrum worden bezichtigd.
 
Bij voormalig kamp Aschendorfermoor (nr. 2) werd volstaan met een korte busstop, omdat er weinig overblijfselen in het terrein zijn. Albers vertelde hier het verhaal van het schrikbewind in de nadagen van de oorlog van korporaal Willi Herold, de beul van het Emsland.
 
Nog indrukwekkender was het aansluitende verhaal, dat introducé Kees Fielstra (1943) uit Apeldoorn in de bus vertelde. Fielstra’s ouders woonden in oorlog in Groningen. Vader Cornelis Pieter Fielstra zat in het verzet en was lid van de Binnenlandse Strijdkrachten. De verzetsgroep is verraden en op 21 april 1945 vlak bij de Duitse grens gevangen genomen door de Gestapo. De groep van vijf personen werd overgebracht naar Leer, waar juist de moordenaarsbende van Herold was neergestreken. Na een kort schijnproces door de groep Herold op 25 april werden de Groningers ter dood veroordeeld voor spionage en hoogverraad. De verzetstrijders moesten hun eigen graf graven en werden daarna neergeschoten. Kees Fielstra heeft zijn vader dus niet gekend. Zijn moeder heeft hem nooit meer willen vertellen, dan dat vader is omgekomen in het verzet. Pas in 2010 ontdekt hij op 67-jarige leeftijd bij lezing van het boek van Albers het echte verhaal van de dood van zijn vader (blz. 147-148). Hij is nog in 2010 met ‘een foto van vader in de hand’ een verdere speurtocht gestart via het stadsarchief van Leer. Hij heeft alle medewerking gekregen van de Duitse autoriteiten en met hen de executieplaats van vader bezocht. Volgens hem een zeer emotionele ervaring, ook voor de betrokken Duitse medewerkers. Je kon tijdens verhaal van Kees Fielstra een speld horen vallen in de bus.
 
 
 
De laatste busstop betrof voormalig kamp Esterwegen (nr. 7). Er is een wandeling gemaakt langs diverse grafmonumenten, waaronder die voor de hier in 1938 gestorven Carl von Ossietzky, winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede 1936. De begraafplaats ligt cynisch genoeg op het toponiem ‘Teufelsberg’. In de omgeving van Esterwegen wordt volgens planning in oktober 2011 het nieuwe DIZ over de Emslandkampen geopend.
 
Het aandeel van Pieter Albers in de excursie werd muzikaal afgesloten. Op muziek van componist Andrew Lloyd Webber zong sopraan Charlotte Church een schitterende uitvoering van het requiem ‘Pie Jesu’. Muziek om de adem bij in te houden, zeker als afsluiting van deze dag.
 
Tegen 17.30 uur naderde Rolde weer. Voorzitter Lukas Hoven vatte de excursiedag samen. De voorbereidende lezing van Pieter Albers op 7 oktober 2010, zijn toelichtingen in de bus en op locatie, de zichtbare en onzichtbare herinneringen in het terrein, het bezoek aan het DIZ in Papenburg en het imponerende verhaal van ‘kind’ Kees Fielstra geven een prachtig samenhangend beeld van een ten onrechte ‘vergeten’ hoofdstuk uit WO-II. Dank aan Ali Stokker en Thale Lesschen voor de organisatie van deze onvergetelijke reis.

 

 

  
Rolder Historisch Gezelschap op Facebook

Laatste nieuws

Gezocht: foto's van oude beroepen en ambachten die gemaakt zijn in de voormalige gemeente Rolde

Lees meer

Leuk Sinterklaascadeau! Het boek Van Amen tot Nooitgedacht

Nieuwe druk van het boek Van Amen tot Nooitgedacht

Lees meer

Mooi resultaat bij Rabo ClubSupport!

Lees meer

Oproep: wie heeft informatie over familie Peijnenburg in 1945?

Diny Peijnenburg-Veera is op zoek naar informatie over haar familie in de periode maart-december 1945. Wie kan haar verder helpen?

 

Lees meer

Wethouder ontvangt eerste boek Van Amen tot Nooitgedacht

Lees meer

Bijzondere 4 mei herdenking in Rolde

Op 4 mei 2020 vond er een bijzondere herdenking plaats. Dit als een gevolg van de Covid-19 maatregelen. In plaats van de gebruikelijke en altijd drukbezochte ceremonie om acht uur vond deze nu al om tien uur in de ochtend plaats. Zonder publiek.

Lees meer

Lezing door Harry de Waard op 7 april afgelast

De op 7 april geplande lezing in het kader van 75 jaar bevrijding (door Harry de Waard) is als gevolg van het Coranavirus afgelast!


Leggen van struikelstenen op 31 maart 2020 is afgelast


RHG gesloten vanwege Corona virus

Gezien de situatie rondom het Corona virus en de maatregelen die door de overheid zijn aangekondigd, hebben wij als bestuur besloten om ook het RHG gebouw te sluiten tot 6 april 2020. Er zijn dus geen bijeenkomsten op de maandagavond, dinsdagmiddag en donderdagavond.


Oorlog en bevrijding in foto’s

Op woensdag 26 februari 2020, aansluitend op de Algemene ledenvergadering van het Rolder Historisch Gezelschap, zal historicus Michiel Gerding een lezing geven over de oorlog en bevrijding. Hij doet dat aan de hand van vele aansprekende foto’s. De lezing is onderdeel van meerdere lezingen en activiteiten rond het thema 75 jaar Vrijheid.

Lees meer