doorgaan naar inhoud

Een Roldermarkt met een staartje

Laatste nieuws
Nieuws >> Laatste nieuws

Tijdens mijn vrijwilligerswerk bij het RHG kwam ik in een enkele decennia oude “Oeze Volk” (hoofdredacteur Bart Veenstra) een artikel in het Drents tegen van Hans Seidel en ik heb geprobeerd het hieronder in het Nederlands, dat wel, na te vertellen. Het verhaal speelt zich af op de Roldermarkt van 17 mei 1817. Hoewel je haast nooit iets verkeerds over Rolde hoorde, kon je toch wel zeggen dat áls er iets gebeurde, dat het dan ook goed gebeurde. De gebeurtenis van 7 mei 1817 is een rechtszaak geworden, waarbij zo’n 40 mensen waren betrokken.

 

Op 9 september 1817 waren er wel 25 getuigen gedagvaard om voor de rechtbank in Assen te verschijnen. Het merendeel van de getuigen kwam uit Rolde, enkelen uit Balloo, Grolloo en Schoonloo: “ Hendrik Klaasen, Arend Kalverkamp, Johannes Ten Oever (de caféhouder), zijn vrouw, Hendrik Jannesen Amsing, Harm Siegers, Albertien Wolters, Jan Stel, Henderikus Gerrits, Helprich Weersings, Jan Tjerks, Hendrik Hilberts(knecht van de schultus), Harm Roelofs Snijder, veldwachter Jan Jansen, veldwachter en de Schulte Jan Kins, de Grolloënaren Klaas en Remmelt Haange, de Schoonloërs Jan Weggemans en Roelof Beijering en uit Balloo kwamen Hendrik Hengstman, Henderikus Beuker en Willem Marissen”.                                                                                                                                                                                 

Alle getuigen waren op 17 mei in het café van Ten Oever in Rolde om feest te vieren, maar de Assenaren “gooiden roet in ’t waoter!” De Assenaren kwamen ’s avonds omstreeks 23 uur het café binnen. Eigenlijk was het een gewoon huis, dat als café was ingericht. De 9 jongens en 2 meisjes uit Assen namen plaats aan een tafel bij het raam en bestelden een fles rode wijn, kort erop gevolgd door een fles witte wijn en 11 glaasjes. Toen dat allemaal geserveerd was, bestelden ze ook nog een fles bittere jenever. Ze werden steeds vrolijker, maar de liedjes die ze zongen werden steeds meer kwetsend voor de overige aanwezigen. De Assenaren zongen over “dat vee”, “dat donderse vee” en “de lompe boeren”. De Roldenaren en de andere dorpelingen hoorden dat met stijgende wrevel aan. Toen de twee vrouwen ook nog een stukje ten beste gaven zei timmermanszoon Jan Jansen uit Rolde, die ook veldwachter was: “Wat kunnen die vrouwen mooi zingen, daar wil ik wel een jakje van hebben”. De Asser jongens zeiden daarop: “Die kun je wel krijgen” en er ontstond een korte vechtpartij, die door Ten Oever weer werd gesust.

 

Even later leek het nog dat het een vrolijke boel zou blijven en Elisabeth Zuidema en de dienstmeid van Zuidema zongen dat het een lieve lust was. Ze zongen een liedje over een bontjakje en een bontbuisje. Jan Tjerks, een 21-jarige timmerman, vond het zo mooi, dat hij zonder bijbedoelingen zei: “Zo’n broekjakje lijkt mij ook wel wat!” Twee van de Asser jongens sprongen op en zeiden: “Die kun je wel krijgen!”  Al ruziezoekend gingen ze in het midden van de kamer staan en begonnen op een ieder die niet uit Assen kwam, in te slaan.

 

Hendrik Klaasen werd het eerst geraakt. Jan Odding, alias Jan Kozak, had een flinke knuppel bij zich, waarmee hij erop los sloeg. Ook de Assenaren Wessel Hendriks, Lucas Hengstman en Hendrik Stoker kwamen erbij en sloegen als wilden om zich heen met flessen. Jan Odding ging op de tafel staan en probeerde met zijn knuppel het licht te doven, maar de dienstmeid van Ten Oever wist het te voorkomen. Hendrik Stoker sprong ook op de tafel en met een open mes in aanslag riep hij uitdagend: “Laat de twee sterksten maar komen, degene die mij aanraakt steek ik dood”.

 

Ten Oever was net in de keuken bezig toen de 35-jarige landbouwer Arend Kalverkamp uit Rolde vanuit de kamer kwam om hem te melden dat er een hevige vechtpartij gaande was. De caféhouder spoedde zich naar de kamer en met vereende krachten werden de Assenaren naar buiten gewerkt. Die zeiden dat hun plan om de kamer schoon te krijgen was geslaagd.

 

De rust duurde niet lang, want kort erop drong de hele groep namelijk opnieuw naar binnen en werd er nog veel heviger gevochten. Zo erg, dat Ten Oever assistentie verzocht van de Schulte, die meteen met een aantal veldwachters verscheen. De 59-jarige veldwachter Langenhuis uit Anloo greep “Jan Kozak”, die op de tafel was geklommen, maar die kroop tussen de benen van Langenhuis door en vluchtte. Ze hebben hem wel weer te pakken kunnen krijgen.
Op last van de Schulte hebben ze Hendrik Stoker, Jannes Lamberts en Lucas Hengstman in de school opgesloten bij gebrek aan een betere locatie. Daar vond ook het eerste verhoor plaats. Toen de Schulte Hendrik Stoker naar zijn naam vroeg, zei Hendrik: “Dat gaat U niet aan, dat raakt U de duivel niet”. Jannes Lamberts voegde er nog aan toe: “U bent een grote smeerlap!” Alles werd genoteerd. De gevangenen zijn ’s nachts in de school gebleven en om 3 of 4 uur gaf de Schulte opdracht om ze vrij te laten. De heren wilden niet en zeiden dat Hofstee en nog iemand uit Assen hun wel zouden komen halen. Pas om 8 uur ’s ochtends zijn ze vertrokken.

 

De lucht van bier en jenever en die van paardenmest hing nog boven de bomen en de merels waren al bezig de pieren uit de grond te trekken en ze in stukjes te hakken, toen de Schulte en veldwachters de schade vaststelden. Het leek wel of er een windhoos door de kamer van Ten Oever  was gegaan. Na het verhoren van de getuigen kon ook de balans van de gewonden worden opgemaakt. Hendrik Hengstman uit Balloo had een snee in zijn kin en Harm Siegers had er één in zijn wang. De Rolder smidsknecht Hendrik Jannes Amsing had een klap met een fles op zijn hoofd gehad en ze hadden zijn buis versneden. Ook Hendrik Dries, de knecht op Eleveld, had wonden aan zijn hoofd en een snee in de bovenkaak. Hendrik Hilberts, de knecht van de Schulte, was ook gewond aan zijn hoofd door een klap met een fles. Roelof Popken uit Deurze was ook door Hendrik Stoker  met een fles op het hoofd geslagen, wat door de 21-jarige boerenknecht Klaas Hofstee en de 23-jarige boerenknecht Hilbert Rengeling uit Taarloo was gezien.

 

De Schulte had het druk met schrijven en het duurde dan ook weken eer hij het verhaal, dat zo dik was als een boek, voltooid had. Toen de vier beklaagden en tientallen getuigen op 17 september 1817 voor de rechter in Assen stonden, beleefden ze allemaal de Roldermarkt opnieuw. Het hele geval werd tot in detail opnieuw uit de doeken gedaan. De verdachten hebben fikse gevangenisstraffen gekregen en zo kreeg de Roldermarkt van 17 mei 1817 voor hen nog een staartje.

 

Anne Veenstra, Rolde

 

Terug
Rolder Historisch Gezelschap op Facebook

Laatste nieuws

R.H.G. op de Roldermarkt

Ook dit jaar stond het R.H.G. weer met een kraam op de Roldermarkt.

Lees meer

Een Roldermarkt met een staartje

Tijdens zijn vrijwilligerswerk bij het RHG kwam Anne Veenstra een artikel in het Drents tegen van Hans Seidel. Het verhaal speelt zich af op de Roldermarkt van 17 mei 1817.

Lees meer

Promotie Rolder Boys 1 naar de eerste klasse

Het eerste elftal van Rolder Boys promoveert naar de eerste klasse!

Lees meer

4 mei herdenking Rolde

Tijdens de 4 mei herdenking in Rolde werd het verhaal van Jan ter Steege verteld door kleinzoon Jan ter Steege. De speech is te lezen op onze website.

 

Lees meer

4 mei herdenking - gedicht van Janny Bruins

Het is de laatste jaren een goede gewoonte om tijdens de 4 mei-herdenking in Rolde een verhaal te vertellen over mensen uit de streek. Zij die in de oorlog het leven hebben gelaten. Hun namen staan gebeiteld in het monument op de Kerkbrink. Dit jaar wordt het verhaal van Jan ter Steege verteld.

Lees meer

Kroniek bevrijdingsjaar in Rolde - door Anne Veenstra

In het boek “Drentsche kroniek van het bevrijdingsjaar”, samengesteld door mr. G.A. Bontekoe staan opstellen van belangrijke gebeurtenissen en verschillende kaarten en ze geeft een beeld van het leven in Drenthe in het veelbewogen jaar 1945. Anne Veenstra heeft er een aantal passages uit gefilterd, die voor inwoners van de voormalige gemeente Rolde interessant  zijn.

Lees meer

Akkers met tulpen bij Rolde in volle bloei.

Aan de noordzijde van Rolde staan momenteel vele akkers met tulpen in volle bloei. Henk Koops heeft hier mooie foto's van gemaakt. Bewonder deze bloemenpracht nu het nog kan.

Lees meer

Op 1 mei 2017: lezing Van naoberplicht tot uitvaartvereniging "As 't er toe dot"

Samen met het RHG organiseert de begrafenisvereniging Rolde op 1 mei 2017 een lezing over begrafenisgebruiken en naoberplicht "As 't er toe dot" door Harm Jan Lesschen.

 

 

Lees meer

Excursie voor leden van het RHG naar Kaaslust en Maallust

Op zaterdag 20 mei aanstaande organiseren we voor onze leden een excursie naar Kaaslust en Maallust te Veenhuizen.

 

Lees meer

Kabouters meester Gerrits op herhaling in De Wenning

In januari van dit jaar organiseerde het Rolder Historisch Gezelschap de expositie: De kabouters van meester Gerrits. Bijna 400 bezoekers brachten een bezoek aan de expositie. Vanaf vrijdag 10 maart tot 3 mei 2017 zijn de kabouter tekeningen nogmaals te bewonderen in de expositieruimte van het woonzorgcentrum De Wenning in Rolde.

Lees meer